بسته بودند پس از بردن نزد خليفه به فرمان او به شهادت رساندند . « 1 » فاجعه فخّ براى شيعيان و خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله بسيار دردناك و دلخراش بود و حادثه كربلا را در خاطره‌ها تجديد كرد . امام جواد عليه السلام درباره عظمت اين رويداد مىفرمايد : « لَمْ يَكُنْ لَنا بَعْدَ الطَّفِّ مَصْرَعٌ اعْظَمُ مِنْ فَخٍّ » « 2 » پس از حادثه كربلا هيچ حادثه‌اى براى ما بزرگتر از فاجعهء فخ نبود . امام كاظم عليه السلام در قيام حسين شركت نكرد و با درك عميقى كه از واقعيّت‌ها و شرايط سياسى حاكم بر جامعه داشت ، بىوفايى مردم و در نتيجه شكست نهضت حسين و شهادت حتمى او را به وى گوشزد نمود ، ولى وقتى احساس كرد حسين در تصميم خود جدّى است ، او را به كوشايى و استوارى در مبارزه تشويق كرد . « 3 » زمانى كه سرهاى شهدا را به مدينه نزد موسى بن عيسى آوردند عده‌اى از آل على عليه السلام از جمله موسى بن جعفر عليه السلام حضور داشتند . موسى بن عيسى با اشاره به سر حسين بن على از حضرت پرسيد : اين سر حسين بن على است ؟ امام عليه السلام پاسخ داد : آرى ؛ انا للّه و انا اليه راجعون ؛ سوگند به خدا او در حالى كه مسلمان درستكارى بود و به عبادت پروردگارش قيام مىكرد و امر به معروف و نهى از منكر مىنمود ، عمر خود را به پايان برد . او در خانواده خود مانند نداشت . « 4 » از اين سخنان امام عليه السلام مىتوان استنباط كرد كه شخصيّت حسين و اصل حركت او مورد تأييد آن حضرت بوده ، هر چند روشى كه اتخاذ كرده بود يعنى قيام مسلحانه ، در آن شرايط ، موثّر و نتيجه‌بخش نبود . اقدامات و موضع‌گيرىهاى سياسى امام كاظم عليه السلام امام كاظم عليه السلام در كنار تلاش‌هاى علمى و فرهنگى ، در صحنه سياسى نيز حضورى

--> ( 1 ) - ر . ك : حياةالامام موسى بن جعفر عليه السلام ، ج 1 ، صص 470 - 471 و مقاتل الطالبيين ، صص 294 - 303 . ( 2 ) - بحارالانوار ، ج 48 ، ص 165 . ( 3 ) - كافى ، ج 1 ، ص 366 و مقاتل الطالبيين ، ص 298 . ( 4 ) - بحارالانوار ، ج 48 ، ص 165 ؛ مرآة العقول ، ج 4 ، ص 155 و مقاتل الطالبيين ، ص 302 .